Khác với các loại quả anh đào truyền thống, quả anh đào prairie của bang Saskatchewan, miền tây Canada có thể sống sót trong nhiệt độ thấp tới – 40 độ C và vượt qua điều kiện khô hạn kéo dài nhiều tháng. Sức sống kỳ diệu của loài quả này không chỉ đem lại hương vị độc đáo cho các món ăn truyền thống, mà còn là minh chứng cho nhiều câu chuyện lịch sử thú vị.
Quả anh đào prairie mọc thành từng bụi ở khắp bang Saskatchewan bất chấp điều kiện thời tiết khắc nghiệt, chín muồi từ cuối tháng 7 đến đầu tháng 8 hằng năm. Từ đó, chúng trở thành một phần quan trọng cho mọi bữa ăn của người Saskatchewan trong nhiều thập kỷ. Bob Bors, giảng viên tại Trường đại học Saskatchewan cho biết: “Quả anh đào này còn nổi tiếng khắp thế giới nhờ cộng đồng nhập cư, đặc biệt là người Đông Âu vì thói quen cho kèm quả anh đào trong thực đơn ăn uống hằng ngày”.
Hiện Bors là người đứng đầu chương trình Fruit Programme của Trường đại học Saskatchewan. Đây cũng là một trong những chương trình lớn nhất ở khu vực Bắc Mỹ, nuôi trồng và sản xuất các loại hoa quả thuộc vùng hàn đới với bề dày kinh nghiệm 90 năm. Công việc của Fruit Programme không chỉ tập trung vào các vụ mùa có thể thương mại hóa, mà còn tiếp thị các loại trái cây đặc biệt tới khắp nơi trên thế giới.
Theo các nhà khoa học, quả anh đào prairie chứa hàm lượng đường cao cùng các chất chống oxy hóa mạnh mẽ. Không giống các cây khác, những quả anh đào này sinh trưởng trong môi trường tự nhiên khắc nghiệt nên có khả năng duy trì mùi vị và mầu sắc ngay cả khi chúng đã được nấu ở nhiệt độ cao. Người dân địa phương cũng khẳng định quả anh đào prairie còn giúp điều trị nhiều chứng bệnh, như viêm nhiễm. Quả anh đào prairie có mặt ở tất cả các món ăn vùng Saskatchewan, từ bánh quy cho đến bánh kem, là nguyên liệu sản xuất nước ép hay thậm chí để làm rượu vang, bia và rượu whisky.
Từ một loại cây mọc dại trong tự nhiên, quả anh đào prairie bắt đầu được nghiên cứu và phát triển nhằm mục đích nuôi trồng rộng rãi vào cuối những năm 40 của thế kỷ trước. Công lớn thuộc về một cán bộ địa phương tên là Les Kerr, đã bí mật nghiên cứu và tìm ra cách nâng cao chất lượng quả anh đào praire để phù hợp tiêu chuẩn xuất khẩu. Ban đầu, ông Kerr được giao nhiệm vụ trồng cây chà nhám, nhưng ông đã đồng thời nghiên cứu quả anh đào prairie. Do đó, ông đã phải giữ bí mật công việc của mình cho tới khi sắp qua đời năm 1983. Thành quả ông để lại ngày nay chính là những cây anh đào prairie không chỉ sinh trưởng mạnh mẽ trong điều kiện khắc nghiệt của vùng Saskatchewan, mà còn cho năng suất cao, chất lượng bảo đảm xuất khẩu quốc tế.
Bị cuốn hút bởi những nghiên cứu của Les Kerr, Dean Kreutzer, chủ nhà hàng Over the Hill Orchards ở TP Lumsden, bang Saskatchewan cùng vợ là Sylvia đã tham gia kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp từ năm 1999 và theo đuổi việc gây giống quả anh đào prairie từ đó tới nay. “Về cơ bản, tôi học được nhiều điều từ những thách thức và sai lầm trong việc gây giống cây trồng, đồng thời thấu hiểu những khó khăn mà người làm ngành nghiên cứu cây trồng gặp phải”, ông Dean nói.
Hiện tại, nhà hàng Over the Hill Orchards phục vụ hơn 50 món ăn khác nhau, phần lớn trong số đó sử dụng nguyên liệu từ quả anh đào prairie. Năm 2005, nhà hàng của Dean Kreutzer còn vinh dự phục vụ bữa ăn cho gia đình Hoàng gia Anh khi Nữ hoàng Elizabeth II và Hoàng tử Philip thăm thành phố nhân dịp lễ kỷ niệm 100 năm thành lập. Trong thực đơn của sự kiện này, quả anh đào prairie là thành phần không thể thiếu trong các món ăn địa phương giới thiệu tới Nữ hoàng và các thành viên Hoàng gia.
Hiện nay, ngành nông nghiệp nuôi trồng anh đào vẫn tiếp tục phát triển rộng khắp Canada và sức chịu đựng của loại cây trồng này ngày càng cải thiện. Ông Rick Sawatzky, kỹ sư nông nghiệp của Trường đại học Saskatchewan trong 46 năm, đồng thời là người làm việc với các thế hệ đầu của những cây anh đào prairie khẳng định, những di sản của Les Kerr là nền tảng cơ bản: “Les Kerr đã tin rằng điều này có thể thực hiện và điều đó cho thấy ông là người có tầm nhìn. Nhiệm vụ còn lại của chúng ta là tiếp tục thực hiện tầm nhìn đó”.
